Nasze dane osobowe są nieustannie przetwarzane przez różnego rodzaju podmioty oraz w różnych celach. Zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (RODO), pozyskiwanie i przetwarzanie danych osobowych może być oparte na następujących podstawach:
- uzyskanie zgody podmiotu danych,
- realizacja umowy,
- ochrona żywotnych interesów jakiejś osoby,
- dokonywanie powierzonego administratorowi zadania realizowanego w interesie publicznym,
- realizacja prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub osobę trzecią.
Jakie prawa przysługują nam w związku z przetwarzaniem naszych danych osobowych?
1. Prawo dostępu do informacji
Prawo to dotyczy wyłącznie danych osoby, której one dotyczą. Nie można żądać dostępu do danych innych osób. Obejmuje ono nie tylko potwierdzenie, czy dane te są w ogóle przetwarzane, ale również możliwość uzyskania kopii tych danych.
2. Prawo do sprostowania
Powyższe ma związek z koniecznością przetwarzania danych, które są:
- prawdziwe,
- aktualne,
- kompletne.
Wobec tego, gdy zainteresowany uzna, że przetwarzane dane nie spełniają któregoś z powyższych wymogów, może żądać ich niezwłocznego sprostowania. Dodatkowo, można żądać uzupełnienia niekompletnych danych osobowych.
3. Prawo do wycofania zgody
W przypadku przetwarzania danych na podstawie uprzednio wyrażonej zgody – można ją wycofać w każdym czasie, w dowolnej formie oraz bez podawania przyczyny. Podmiot, który przetwarza dane, ma wówczas obowiązek zaprzestania realizacji danej czynności (na którą została wyrażona zgoda) lub usunięcia danych w przypadku, gdy brak jest innej podstawy prawnej ich dalszego przetwarzania.
4. Prawo sprzeciwu
Jeśli dane są przetwarzane w celach marketingowych (marketing bezpośredni), to sprzeciw działa podobnie jak wycofanie zgody, tzn. na podmiocie przetwarzającym spoczywa bezwzględny obowiązek zaprzestania działania.
W każdym innym przypadku, aby móc skorzystać z dobrodziejstw sprzeciwu (dotyczącego zaniechania konkretnej czynności przetwarzania), należy powołać się na szczególną sytuację. Mimo złożenia sprzeciwu, administratorowi wolno przetwarzać dane w dotychczasowym zakresie, gdy wykaże istnienie ważnych prawnie uzasadnionych podstaw nadrzędnych wobec interesów i praw podmiotu danych. Poza tym z prawa tego nie można skorzystać w przypadku przetwarzania danych na podstawie przepisów prawa lub w ramach realizacji umowy wiążącej strony.
5. Prawo do bycia zapomnianym
Jest najsilniejszym z praw tu przedstawionych, gdyż na jego podstawie można żądać trwałego usunięcia danych, w przypadku, gdy:
- dane te już nie są potrzebne do celów, w których zostały zebrane,
- osoba, której dane dotyczą, cofnęła zgodę i brak innej podstawy prawnej,
- złożono skuteczny sprzeciw wobec przetwarzania,
- dane przetwarzano niezgodnie z prawem,
- obowiązek usunięcia wynika z przepisów prawa,
- dane zostały zebrane w związku z oferowaniem usług społeczeństwa informacyjnego.
Nie można natomiast z niego skorzystać, gdy przetwarzanie jest niezbędne: do korzystania z prawa do wolności wypowiedzi i informacji; do wywiązania się z obowiązku prawnego; z uwagi na interes publiczny w dziedzinie zdrowia publicznego; do celów statystycznych, archiwalnych w interesie publicznym lub badań; a także do ustalenia, dochodzenia lub obrony roszczeń.
6. Prawo do ograniczenia przetwarzania
Z prawa tego można skorzystać, gdy chcemy, aby administrator nie przetwarzał aktywnie naszych danych, jednak mogą się one okazać pomocne dla prowadzonej sprawy – sprzeciwiamy się więc ich bieżącemu wykorzystywaniu, ale z określonych powodów chcemy, aby pozostały jeszcze bezpiecznie zachowane.
7. Prawo do przeniesienia danych
Chodzi o przeniesienie danych, które zostały uprzednio przekazane jednemu administratorowi, do innego administratora. Można żądać dostarczenia danych w ustrukturyzowanej formie umożliwiającej ich przeniesienie lub przekazania ich bezpośrednio administratorowi docelowemu. Dotyczy to wyłącznie naszych danych (a nie osób trzecich) i jest ograniczone wyłącznie do przetwarzania elektronicznego, które odbywa się na podstawie zgody lub wiążącej umowy.
Prawa w stosunku do organów państwowych i sądów
Poza uprawnieniami realizowanymi bezpośrednio wobec administratora, każdemu z nas przysługują także środki ochrony prawnej przed organami i sądami powszechnymi:
1. Skarga do PUODO
Jeśli podejrzewasz, że przetwarzanie Twoich danych osobowych narusza RODO lub przepisy wykonujące RODO, masz prawo wnieść skargę do organu nadzorczego – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (PUODO). Od decyzji Prezesa przysługuje odwołanie (skarga) do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.
2. Środek prawny przed sądem
Gdy uznamy, że nasze prawa przysługujące na mocy RODO lub przepisów wykonujących RODO zostały naruszone – mamy prawo do wniesienia środka prawnego do sądu z pominięciem występowania do organu nadzorczego. Do właściwego sądu okręgowego kierujemy powództwo z zarzutem naruszenia swoich praw.
3. Prawo do odszkodowania
Każda osoba, która poniosła szkodę majątkową lub niemajątkową (krzywdę) w wyniku naruszenia RODO lub przepisów wykonujących RODO, ma prawo uzyskać odszkodowanie za poniesioną szkodę przed właściwym sądem okręgowym, po należytym wykazaniu zaistniałej szkody.
Ochrona danych osobowych to nie tylko obowiązek każdego administratora, ale przede wszystkim realne i skuteczne prawo każdego z nas.
Jeśli masz wątpliwości dotyczące sposobu przetwarzania Twoich danych lub podejrzewasz naruszenie swoich praw, zapraszamy do kontaktu z naszą Kancelarią – pomożemy Ci ustalić, jakie kroki prawne możesz podjąć.
Jesteśmy dostępni pod numerem telefonu: 513-294-140 lub mailowo: kancelaria@komandzik.pl.