W tym artykule zapoznasz się z podstawowymi informacjami na temat alimentów rodziców względem małoletnich dzieci wraz z kryteriami, które bierze pod uwagę sąd przy ich orzekaniu. Dodatkowo dowiesz się, jak inaczej można realizować częściowo ten obowiązek.
Jaką funkcję pełnią alimenty?
Obowiązek alimentacyjny jest instytucją prawną, która ma zapewnić środki utrzymania, a w razie potrzeby także środki wychowania, tym członkom rodziny, którzy nie są w stanie własnymi siłami zaspokoić usprawiedliwionych potrzeb. W praktyce największą doniosłość ma obowiązek alimentacyjny rodziców względem ich niesamodzielnych dzieci (obowiązek powstaje od narodzin) - w odniesieniu do innych członków rodziny ma on rolę najczęściej uzupełniającą własne dochody uprawnionego (dopiero, gdy członek rodziny znajduje się w niedostatku).
Obowiązek ten powstaje niezależnie od pochodzenia, tzn. czy jest to dziecko małżeńskie czy pozamałżeńskie. Co warte podkreślenia, obciąża zarówno matkę jak i ojca. W orzeczeniach dotyczących alimentacji mamy co do zasady fragment o obowiązku łożenia do rąk drugiego z rodziców odpowiedniej kwoty, co jednak nie znaczy, ze rodzic, który nie jest w tym zakresie zobowiązany nie ponosi żadnych ciężarów na dziecko. Zasadniczo, dziecko zamieszkuje wtedy u tego rodzica, który faktycznie ponosi koszty utrzymania małoletniego – co jest brane pod uwagę sądu przy wyliczaniu alimentów.
Na podstawie czego ustala się ich wysokość? Czy niewielkie dochody osoby zobowiązanej eliminują obowiązek alimentacyjny?
Niezdolne do samodzielnego utrzymania się dzieci mają przede wszystkim prawo do równej stopy życiowej z rodzicami, co jet zgodne z utrwalonymi zasadami wyrażonymi w orzecznictwie, a w konsekwencji przyjęciem, że rodzice w żadnym razie nie mogą uchylić się od obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie może się utrzymać samodzielnie, tylko na tej podstawie, ze wykonywanie obowiązku alimentacyjnego stanowiłoby dla nich nadmierny ciężar (uchwała Sądu Najwyższego z 9.06.1976 r., sygn. akt: III CZP 46/75). W tym zakresie należy mieć na uwadze usprawiedliwione potrzeby dziecka, których zaspokojenie ma zapewnić mu odpowiedni do wieku i uzdolnień prawidłowy rozwój fizyczny i duchowy.
Sąd w postępowaniu w przedmiocie ustalenia odpowiednich alimentów na dziecko (może być to zarówno sprawa o rozwód, jak i sprawa o ustalenie, podwyższenie, obniżenie) bierze pod uwagę możliwości zarobkowe i majątkowe osoby, która jest zobowiązana do zapłaty alimentów. Te natomiast są kwalifikowane jako zarobki i dochody, które osoba ta uzyskiwałaby przy pełnym wykorzystaniu swoich sił fizycznych i zdolności umysłowych. Nie jest to zatem równoznaczne z rzeczywistymi dochodami i zarobkami. Co to oznacza w praktyce? Sąd nie rozpatruje wyłącznie zaświadczenia o dochodach za ostatnio przepracowany czas, ale bierze również pod uwagę możliwości fizyczne, stan zdrowia oraz wiek, wykształcenie i możliwości z tym związane, doświadczenie zawodowe, możliwość podjęcia dodatkowego zatrudnienia. Powyższe zostaje ograniczone przez usprawiedliwione potrzeby dziecka, które należy rozumieć jako bieżące potrzeby w zakresie utrzymania (mieszkania, wyżywienia, ubrania) oraz w zakresie wychowania (odpowiednie wykształcenie, rozwijanie zainteresowań i uzdolnień).
Czy można się z tego obowiązku zwolnić?
Jednym ze sposobów zwolnienia od obowiązku alimentacyjnego jest taki stan, w którym dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Zatem, jeśli dziecko podejmuje pracę, której dochody wystarczają na zaspokojenie swoich potrzeb oraz są w takiej wysokości, która uzasadnia przyczynianie się do pokrywania kosztów utrzymania rodziny w przypadku dalszego zamieszkiwania w domu rodzinnym, rodzic objęty obowiązkiem alimentacyjnym może wnieść sprawę do odpowiedniego sądu, który może ten obowiązek uchylić. Innym przykładem może być pobieranie renty rodzinnej czy stypendium przez dziecko, które zostały zakwalifikowane przez doktrynę jako dochody dziecka.
Należy pamiętać, że obowiązek ten trwa jednak do chwili osiągnięcia przez dziecko zdolności do samodzielnego utrzymywania się, co skutkuje nierzadko koniecznością „łożenia” na dziecko do czasu ukończeni studiów.
Rodzice mogą się uchylić ponadto od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeśli są one połączone dla nich z nadmiernym uszczerbkiem albo jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możliwości samodzielnego utrzymania się. Jak wskazują liczne interpretacje, po uzyskaniu pełnoletności rodzice nie mają tak dużego wpływu na postawę dziecka, a jego naganna postawa może wytwarzać złe wzorce zachowania, zatem po rozpatrzeniu wszystkich dowodów, zbyt długi obowiązek alimentacyjny mógłby być nieusprawiedliwiony etycznie, a nawet szkodzić samemu dziecku.
Na zakończenie warto jeszcze wskazać, że sądy coraz częściej uwzględniają wkład zobowiązanego do płacenia alimentów w postaci starań dotyczących wychowania, opieki, rozwoju małoletniego dziecka. Nie mniejsze znaczenia ma także fakt obecności w życiu dziecka, którą należy uznawać za znaczącą ( chodzi łącznie o spędzanie dużej ilości czasu z dzieckiem, organizowanie mu czasu wolnego, pomoc w nauce i innych czynnościach, zapewnianie opieki medycznej). Wkład w wychowanie i opiekę rodzica, u którego dziecko nie mieszka musi być jednak znaczący.
Potrzebujesz pomocy w ustaleniu odpowiednich alimentów? Chcesz je podwyższyć, obniżyć lub rozpocząć sprawę o uchylenie obowiązku alimentacyjnego?
Zapraszamy do Kancelarii Radcy Prawnego „KOMANDZIK”, w trakcie której uzyskasz kompleksową poradę w tym zakresie. Przedstawimy ci także możliwe sposoby rozwiązania sprawy oraz przeprowadzimy postępowanie sądowe, wspierając cię w nim na każdym etapie i doradzając co do dalszych kroków.
Skontaktuj się z nami pod nr tel.: 513-294-140 lub za pośrednictwem maila: kancelaria@komandzik.pl.